Polis23 - Illegale beleggingsfondsen

Jean-Louis Duplat is een briljante geest en dat bewees hij gisteren opnieuw. Hij heeft de financiële crisis van nabij gevolgd en geanalyseerd en doet in een gesprek met de redactie een reeks aanbevelingen in verband met een plan van aanpak. De jongste dagen is hij door verschillende partijen gecontacteerd die hem advies vroegen over de bankencrisis.

Die is uitgemond in een financieel drama voor heel veel gezinnen. Duplat: 'De bescherming van de spaarder is de eerste opdracht. Ik onderschrijf de politieke beslissing om de spaarder tot de laatste euro te vrijwaren volledig. Maar in godsnaam, vergeet ook niet dat er daarnaast een aantal beleggers zijn die niet rechtstreeks in Fortis zitten maar in beleggingsfondsen. Ook daar vallen zeer zware klappen. Daarnaast heb je de aandeelhouders. Dit drieluik moet beter aan bod komen. Daar stelt zich het probleem van de correcte informatie die men gegeven heeft.'

Duplat verwijst ook naar de producten van Lehman Brothers, gekocht door spaarders omwille van de kapitaalbescherming. Ook daar valt er wat te zeggen over de verstrekte informatie. Het toezicht op de verzekeringssector moet aangescherpt worden om betere informatieverstrekking te garanderen. Tak-23-producten staan heel dicht bij de beurs, maar vallen onder het verzekeringstoezicht. Belangrijker nog: het toezicht op de beurs en op de banken moet naar Nederlands model gesplitst worden. 'Elk orgaan heeft zijn specifieke taken en opdrachten.'

Toezichthouder CBFA krijgt veel vertrouwelijke informatie vanuit zijn prudentieel toezicht. 'Moet ze niet vrij gegeven worden aan de markt?' Duplat pleit voor de wijziging van de wet. Die laat nu toe dat informatie niet meegedeeld wordt als ze de vennootschap schade kan berokkenen. De afgang van de financiële aandelen heeft een echte aderlating bij de beleggers veroorzaakt. 'Was de informatie wel vrij gegeven, dan hadden beleggers misschien nog aan 21 euro kunnen verkopen.' 'De lessen moeten getrokken worden vanuit de driehoek aandeelhouders, spaarders en financiële producten.'

Duplat vindt dat bijvoorbeeld Fortis precieze informatie moet geven over de impact van de gedeeltelijke nationalisering op de waarde van de vennootschap. 'Als uit die informatie blijkt, dat de belegger beter zijn stukken verkoopt, moet hij dat kunnen doen.' Bij Dexia is het belangrijk dat de verwatering in kaart wordt gebracht. Duplat vraagt zich trouwens af waarom men vrijdag de koers van Fortis niet heeft geschorst. 'BNP Paribas was toen al aan het onderhandelen. Men had moeten schorsen in afwachting van een communiqué. Schorsen staat zogezegd een fluïde markt in de weg, maar je hebt maar een efficiënte markt als de informatie vrijgegeven wordt.'

De bescherming van de spaarder moet opgetrokken worden en transparanter zijn. Duplat pleit voor een uniforme regeling en eentje die rekening houdt met het spaargedrag van de Belg. 70.000 euro tot 100.000 euro zou moeten gewaarborgd zijn in plaats van 20.000 euro. 'Ik sta volledig achter de politieke beslissing van premier Leterme om de spaarder tot de laatste euro te beschermen. Volledig', benadrukt hij.

Er moet ook een Europese banktoezichthouder komen voor de 25 tot 40 grootste banken in Europa. Die zou in Frankfurt moeten komen en nauw samenwerken met de Europese Centrale Bank. Het beurstoezicht kan blijven waar de bank genoteerd is. Voor kleinere banken, kan de nationale toezichthouder zijn rol blijven spelen. 'Als je ziet welke démarches allemaal nodig zijn voor de redding van banken als Dexia en Fortis dan is de nood aan een Europese bankwaakhond evident.'

De risicobuffer die banken volgens de Basel-normen moet aanhouden moet van 8% op 10% gebracht worden: één euro eigen vermogen tegenover tien euro kredieten. De vele definities inzake Tier-1 en Tier-2 moeten herleid worden tot één eenvoudig concept: 'eigen vermogen moet terug eigen vermogen worden in plaats van complexe schuldproducten met onuitspreekbare namen'. Voor Duplat moet Basel-II opnieuw geëvalueerd worden. Nu wordt toegestaan dat de toezichthouder zich baseert op de risicomodellen die de bank hanteert om te bepalen welke risicobuffer nodig is. Voor de voormalige toezichthouder is het duidelijk dat een bank die zich financiert via de (interbanken)markt veel kwetsbaarder is dan een depositobank.

Veel van de bankcrisis van de jongste maanden heeft te maken met het droogvallen van de markt van interbancaire kredietverlening. Duplat vindt de solidariteit onder de bankiers belangrijk. Moet men geen waarschuwing, een vorm van bedenktijd inbouwen voor het opzeggen van de kredieten, vraag hij zich af.

Over Febelfin, de bankiersvereniging is Duplat kort. 'Zonder meer flauw wat Febelfin maar te zeggen heeft. Febelfin moet spreken over wat er gebeurd is en hoe men deze situatie kan verhelpen. Ik ken andere sectorverenigingen weet u.'

Ook de governance van de banken moet aangescherpt worden. De raad van bestuur moet een betere controle hebben op het management. Wat suggereert dat het model van de bankautonomie opnieuw moet aangepast worden. Het auditcomité in de banken moet veel ernstiger gebeuren. 'Ik heb twijfels bij de manier waarop bepaalde raden van bestuur hun management controleren.'

Bij Fortis bestaat de raad van bestuur van Fortis niet alleen uit mensen die geen tijd hebben om zich van die taak te kwijten maar bovendien van mensen die ver van de bankrealiteit van Fortis staan. Duplat wijst erop dat de strategie bepaald wordt door de raad van bestuur. Dat enkel ceo Jean-Paul Votron moest opstappen en Maurice Lippens buiten schot bleef, is niet normaal. 'Hij had gewoon zijn eigen code moeten toepassen. De voorzitter bepaalt de strategie en oefent toezicht uit op het directiecomité.' 'Lezen die mensen wel de pv's van de vergaderingen van het directiecomité', vraagt Duplat zich af.

Hij wijst ook op mistoestanden in de remuneratie- en bezoldigingscomités in de raden van bestuur waar amateurisme troef is. De toplonen van de bankiers zijn ook veel te hoog. 'De sector moet zelf mea culpa slaan.' Duplat eist alvast een parlementaire onderzoekscommissie naar de afgang van Dexia en Fortis. Later op de dag formuleerde ook het advieskantoor Deminor dergelijke eis. Ook N-VA stelde zo'n eis. 'Onze vrienden bankiers mogen niet denken dat dit als tijdelijk probleem kan geklasseerd worden. Voor Dutroux kwam er een onderzoekscommissie. Hier is die zeker ook nodig. Men zou in november al moeten beginnen en in februari een eerste voortgangsrapportering maken.'

Duplat eist ten slotte dat de bonussen die de vroegere top van Fortis op zak stak voor de overname van ABN Amro onmiddellijk teruggestort worden. 'Zelfs Filip Dierckx (de nieuwe ceo) geeft toe dat er fouten zijn gemaakt.' 'Het is op het randje van het strafrechtelijk misdrijf, misbruik van vennootschapsgoederen. Alle bonussen in verband met die zaak moeten terugbetaald worden. Dit is een taak van de nieuwe voorzitter van de raad van bestuur.'
Pascal Dendooven
Bron: De Standaard 1 october 2008